In dit onderdeel lees je hoe het vrouwenlichaam zich ontwikkelt in verschillende levensfasen. Van de aanleg van eicellen tot de postmenopauze: hormonen spelen een sleutelrol in de lichamelijke en psychische veranderingen die vrouwen doormaken. Deze basiskennis helpt om klachten en veranderingen beter te begrijpen.
De vrouwelijke eicellen: aanleg vóór de geboorte
Vrouwen worden geboren met een vaste voorraad eicellen. In tegenstelling tot mannen, die voortdurend zaadcellen aanmaken, gebeurt dit bij vrouwen vóór de geboorte.
Tijdens de foetale ontwikkeling ontstaan miljoenen eicellen. In de laatste drie maanden van de zwangerschap gaat een groot deel hiervan verloren door natuurlijke selectie.
Bij de geboorte zijn er ongeveer 1 tot 2 miljoen eicellen over.
Kindertijd (0–10 jaar)
Tijdens de kindertijd zijn de eierstokken in rust.
De hormonen oestrogeen en progesteron blijven laag. Er is nog geen menstruatie en er treden geen zichtbare veranderingen.
Puberteit (ca. 10–16 jaar)
Tijdens de puberteit komen de eierstokken op gang.
De hersenen produceren FSH (follikelstimulerend hormoon) en LH (luteïniserend hormoon), die de eierstokken stimuleren. Hierdoor stijgen de spiegels van oestrogeen en progesteron.
- De eerste menstruatie (menarche) vindt meestal plaats tussen 10 en 16 jaar.
- Secundaire geslachtskenmerken zoals borstontwikkeling, schaamhaar en bredere heupen verschijnen.
- De vruchtbare periode begint.
De vruchtbare fase (ca. 12–45 jaar)
De menstruatiecyclus duurt gemiddeld 28 dagen, maar kan variëren van 21 tot 35 dagen.
Rond dag 14 vindt meestal de ovulatie plaats: er komt een eicel vrij die bevrucht kan worden. De precieze timing verschilt per cyclus en per vrouw.
Tijdens deze fase schommelen de hormonen oestrogeen en progesteron gedurende de maand. Deze hormonen beïnvloeden niet alleen vruchtbaarheid, maar ook stemming, slaap, huid, botten en spierfunctie.
De perimenopauze (ca. 40–55 jaar)
De perimenopauze is de overgangsfase voorafgaand aan de laatste menstruatie. In deze jaren raken de hormoonspiegels uit balans en worden cycli onregelmatiger.
Typische kenmerken zijn:
- Opvliegers
- Stemmingswisselingen
- Slaapproblemen
- Hoofdpijn
- Geleidelijke afname van vruchtbaarheid
Let op: bij pilgebruik zijn deze veranderingen soms moeilijk te herkennen.
Menopauze (gemiddeld rond 51 jaar)
De menopauze is het moment van de laatste menstruatie. Die wordt pas achteraf vastgesteld: als er twaalf maanden geen menstruatie meer is geweest.
In deze fase:
- Stoppen de eierstokken met eicelproductie
- Dalen de oestrogeen- en progesteronspiegels sterk
- Stopt de natuurlijke menstruatiecyclus volledig
Postmenopauze
De postmenopauze begint een jaar na de laatste menstruatie. De hormoonspiegels blijven blijvend laag.
Dit brengt verhoogde risico’s met zich mee, onder andere:
- Botontkalking (osteoporose)
- Hart- en vaatziekten
- Droge slijmvliezen
- Verminderde spiermassa
Wat je aan deze informatie hebt
Door te begrijpen hoe het lichaam verandert in de loop van het leven, kun je klachten beter plaatsen en herkennen welke veranderingen bij een normale hormonale fase horen.
Deze kennis helpt ook om gerichter vragen te kunnen stellen aan artsen en zorgverleners.
Mis je een onderwerp in dit overzicht, of heb je aanvullingen? Laat het ons weten via vrouwmetme@gmail.com , we vullen deze pagina graag verder aan.
Meer lezen?
Wil je je verder verdiepen in de werking van het vrouwenlichaam en de overgang? Deze bronnen bieden actuele en medisch onderbouwde informatie:
- Thuisarts.nl – De overgang
Praktische informatie van het Nederlands Huisartsen Genootschap over klachten, behandeling en begeleiding. - Vrouwen in de overgang,nl
Gedegen informatie over de overgang. - UZ Leuven – De menopauze
Informatie van de vrouwenkliniek van het Universitair Ziekenhuis Leuven, met aandacht voor klachten, risico’s en behandelmogelijkheden.
Vrouw met ME 