Rust is voor mensen met ME geen luxe, maar noodzaak. In dit artikel lees je welke drie vormen van rust er zijn – en waarom juist die kennis je kan helpen om slimmer om te gaan met je energie, uitputting en het voorkomen van PEM.
Rust is bij ME net zo belangrijk als je medicatie. Maar wat bedoelen we eigenlijk met rust? En hoe zorg je dat je echt goed tot rust komt?
Er zijn drie soorten rust die elk iets anders doen: passieve rust, actieve rust en herstellend rusten. Als je weet welke vormen er zijn en wanneer je ze inzet, kun je misschien beter omgaan met je energie. En ook misschien PEM wat vaker voorkomen.
Passieve rust – echt niks doen
Dit is de diepste vorm van rust. Je ligt in bed of op de bank. Geen geluid, geen licht, geen scherm. Gewoon liggen, ogen dicht, niks doen. Slapen valt hier ook onder. Maar ook half slapen of een beetje wegzakken telt.
Waarom belangrijk?
Je zenuwstelsel komt alleen echt tot rust als er helemaal niks gebeurt. Dat is nodig om niet uit te putten. Veel mensen met ME plannen elke dag vaste momenten van passieve rust in. Niet pas als je al over je grens bent, maar juist ervoor. Dat heet gepland rusten – en dat is meestal passieve rust.
Actieve rust – zachte ontspanning
Je ligt nog steeds, maar doet iets kleins wat je helpt ontspannen. Een warmtekussen op je buik, een rustige ademhalingsoefening, natuurgeluiden via een koptelefoon. Je doet niks actiefs, maar helpt je systeem wel tot rust komen.
Waarom belangrijk?
Soms is het te veel gevraagd om ineens van drukte naar stilte te gaan. Actieve rust is dan een tussenstap. Ook fijn als slapen niet lukt, maar je wel je systeem wilt kalmeren.
Herstellend rusten – na of vóór iets actiefs
Rust nemen na een inspanning – hoe klein ook – of juist ervoor, als je weet dat iets energie gaat kosten. Je ligt even stil of doet iets rustgevends.
Waarom belangrijk?
Als je niks doet na een activiteit, stapelt de belasting zich op. Dat is precies wat vaak PEM veroorzaakt. Door meteen rust in te plannen geef je je lijf de kans om op tijd te herstellen.
Rusten met ME en met een gezin om je heen is lastig. Maar niet onmogelijk.
- Bespreek dat je rustmomenten geen luxe zijn, maar nodig
- Zet oordoppen op, sluit de deur, gebruik een oogmasker
- Rust actief als de kinderen lezen of tv kijken
- Plan deze rust ná dingen als ontbijt maken of een gesprek
- Vraag om hulp – je hoeft het niet alleen te regelen
Als rusten niet lukt
Je weet wat je moet doen, maar je doet het niet. Je stelt uit, raakt afgeleid. Dat komt vaak door het stresshormoon adrenaline: je voelt je ‘redelijk’ en denkt dat je nog wel door kunt. Of je probeert het maar het lukt niet om te ‘zakken’. Dat is géén gebrek aan wilskracht. Het is een bekend patroon bij ME. Rust nemen vraagt soms juist meer moed dan doorgaan
Wat helpt?
– Zet een wekker of timer én plan wat je doet als hij afgaat. Zet de wekker eventueel buiten bereik, zodat je overeind moet komen om het uit te zetten. (Alleen als je goed genoeg bent natuurlijk)
– Gebruik een kaartje met tekst of een voorwerp als herinnering
– Laat iemand je waarschuwen
– Begin met één minuut liggen, vaak blijf je dan toch iets langer liggen
En tot slot: als rust voelt als moeten
Rusten is nodig. Maar dat betekent niet dat het makkelijk is. Soms voelt het als nóg een ding dat ‘moet’. Alsof je het óók nog moet inplannen, bewaken, doorzetten. En als het niet lukt, voelt het alsof je faalt.
Dat is logisch. Want rust is niet echt belonend. Je voelt je niet per se beter als je ligt. Je lost niks op. Het voelt vaak als stilstand, als afwezig zijn. Maar het is precies wat je lichaam nodig heeft om überhaupt op de been te blijven.
Misschien helpt het om er anders naar te kijken. Niet als een keuze. Niet als een “activiteit” op je dagplanning. Maar als iets wat erbij hoort, zoals je medicatie. Je slikt je pillen ook niet alleen als je tijd hebt, maar omdat je weet dat je ze nodig hebt.
Rust is net zoiets. Je hoeft het niet te willen. Je hoeft het niet prettig te vinden. Je hoeft er niet voor in de stemming te zijn.
Je hoeft het alleen maar te doen, net als tanden poetsen.
Vrouw met ME 