De feestdagen komen eraan. Voor veel mensen staat deze periode voor verbinding en gezelligheid. Maar voor wie leeft met ME kan december iets heel anders betekenen. Denk aan onrust, overprikkeling, uitputting, onbegrip van anderen en soms ook isolement.
Met een ziek lijf zijn feestdagen helemaal niet vanzelfsprekend. Soms lukt het niet om er aanwezig bij te zijn. Soms ben je er wel bij en voel je je toch afgesloten. Uitbundig feestdagen vieren kan heel vervreemden zijn voor iemand die de rest van het jaar noodgedwongen veel alleen ligt.
Soms geef je alles om toch mee te doen, maar kost het je meer dan dat het je oplevert.
Verwachtingen, van anderen én van jezelf, kunnen heel zwaar op je drukken. Het idee dat je móet mee-eten, aan tafel moet blijven zitten, gezellig móet doen, terwijl je lichaam iets totaal anders vraagt en aangeeft, kan als een spagaat voelen. De druk om grenzen te negeren is groot.
Ook hebben wij vaak last van voedselintoleranties en allergieën die niet altijd worden begrepen of serieus genomen. Dat kan veel stress geven.
Het hóeft niet zo te gaan.
Feestdagen zijn geen verplichting. Je mag ze overslaan, versimpelen of vieren op een manier die wel past bij jouw belastbaarheid.
Misschien vier je het alleen met je gezin, met een bord op schoot terwijl je ligt. Misschien laat je een gezinslid volledig de organisatie doen. Misschien kom je dertig minuten naar beneden, rust je daarna boven uit en kijk je dan pas of er nóg iets kan. Het gaat niet om de vorm maar om wat haalbaar is voor jou.
Praktische ideeën om het leefbaar te houden
✳️Spreek vooraf een tijdsgrens af en evalueer na afloop;
✳️Bouw prikkelarme rust in vóór en na elk kerstmoment;
✳️ Vraag of het bij jou thuis gevierd kan worden zodat de reistijd wegvalt (als dat prettiger voelt);
✳️ Wees liggend aanwezig als zitten te zwaar is en geef dat vooraf aan;
✳️ Zorg dat december bewust prikkelarm is, zodat je een buffer bouwt;
✳️Spreek een codewoord af met je partner of iemand die dichtbij je staat, om aan te geven dat je een pauze nodig hebt;
✳️ Laat eten neerzetten op tafel en laat iedereen zelf opscheppen en drinken pakken;
✳️Voorkom dat je overvallen wordt door een kerstmenu van 5 gangen als je het elders viert, vraag vooraf of het aangepast kan worden aan jouw energie;
✳️Oordoppen, zonnebril, gedimde verlichting en geen achtergrondmuziek kunnen de ergste overprikkeling voorkomen;
✳️Zorg voor een plek waar je je kunt terugtrekken;
✳️Spreek verwachtingen vooraf uit;
✳️ Bereid zinnen voor om je grenzen te bewaken, bijvoorbeeld: “Ik wil heel graag meedoen, maar mijn mogelijkheden zijn beperkt”;
✳️ Spreid de feestmomenten uit over meerdere dagen of zelfs weken als dat rustiger voelt voor jou;
✳️ Organiseer niets zelf. Als niemand het overneemt, gaat het niet door;
✳️ Digitale aanwezigheid kan ook een goed alternatief zijn, bijvoorbeeld even videobellen.
Feestdagen horen geen test van je uithoudingsvermogen te zijn.
Ze zijn ook geen bewijs van doorzettingsvermogen.
Wat als de mensen om je heen het niet begrijpen?
Onbegrip doet onvoorstelbaar veel pijn. De feestdagen maken dat vaak pijnlijk zichtbaar.
✳️Leg uit wat er gebeurt bij overbelasting: dat je dagen of weken moet herstellen. Mail of app dat als je moeilijk uit je woorden komt;
✳️Formuleer je grens als een feit, niet als een verzoek;
✳️ Kom zelf met alternatieven van wat wél kan: tien minuten samenzijn, online contact, een kaartje sturen….;
✳️Vraag vooraf om aanpassingen zoals een rustmoment, het licht dimmen, even kunnen liggen;
✳️Begrip is fijn, maar soms krijg je dat ‘gewoon’ niet. Kies toch voor je gezondheid, ook als je geen begrip krijgt;
✳️Soms verandert je uitleg niets aan hoe anderen de feestdagen organiseren. Dat is pijnlijk. Bewaak je grens, dat is noodzaak.
Je hoeft niet ziek én sociaal te doen te zijn binnen een script dat is gemaakt voor gezonde mensen (en voor hen ook vaak druk oplevert).
Een aangepaste decembermaand die past bij wat jij aankunt, is een goed verdedigbare keuze.
Vier wat kan en laat los wat niet past bij jou en je lijf.
Vrouw met ME 